بةكارهينانى ئنترنيت
كؤرِى بةرِيَزان / فةخرةدين تاهيرو بةختيار سةعيد
بابةت /(خويَندنةوةيةك لةسةر سايتة ئةلكترؤنيةكان و "مالَثةرِةكان" لة كوردستان و ئةوروثا)
محمد خليل خؤشناو
Ali_K_Samik
من زياتر لةرِووى زانستيةوة باسى رِؤلَى ئةنتةرنيَت دةكةم ئةنتةرنيَت لةكةيةوة دةستى ثىَ كرد بؤ دةستى ثىَ كرد دروست بوونى ئةنتةرنيَت لة دونياى سةردةما هةر ضةندة دروست بوونى ئةنتةرنيَت لةسةرةتا لة ئةمريكاوة دروست بوو ئةويش هؤى شةرِى ساردى نيَوان سؤظيةت و ئةمريكا بوو، زانا ئةمريكيةكان بيريان لةوة كردةوة لةترسى شةرِى ناوةكى يان لةترسى هيَرشى سؤظيةتةكان بؤ ئةمريكا بير لةدةزطايةكى ئةو تؤ بكةنةوة كة ثيَش وةختة خؤيان بؤى ئامادة بكةن لةهيَرشةكان لةو هيَرشى ناوةكى كة دةلَيَن هيَرشى قونبولةى زةرى هةر هيض نةبىَ ئةو دةزطاية بتوانىَ هةندىَ شتى ئةمريكا بثاريَزى لةرِووى ئاسايشى نةتةوةييةوة هةموو زةرةر هةموو شتةكان بةيةكجارى ويَران نةبىَ كؤمةلَيَك زانايانى عةسكةرى و موخابةراتى و زاناى تةكنةلؤذياى ئةمريكى لةسالَى 69 دةزطايةكيان دامةزراند ناويان ليَنا ئاثاك خؤى ئاثاك ووشةيةكى ئينطليزيية مومكينة ئةوانةى ئاثاك بةو ماناية دىَ ثرؤذةى ئاذانسى تؤذينةوةى ثيَشكةوتوو ئةو ثرؤذةية ضية بير لةوة دةكاتةوة ضؤن ديراسات ثيَشكةش بكا بؤية ناويان ليَنا ئاثاك يا ئارثانج خؤى فعلةكة ئارثاية ئةو ناوة دريَذةى ثيَدا تا دةسثيَكى سالَى 1980 لةوةوة ناوةكة طؤرِدرا بؤ بوو بةئةنتةرنيَت ئةنتةرنيَت ديارة ثةنتاطؤن كة وةزارةى دةرةوةى ئةمريكاية لةسةرةتا ئةوان بيريان لةدروست كردنى وةزارةتى بةرطرى ئةمريكى ئةوان بيريان لةوة كردةوة كؤمةلَيَك زاناى تةكنةلؤذيايان هيَنا ئةو بلَيَين ضةند كؤمثيوتةريَك ثيَكةوة طرىَ بدةن سويديةكان ثىَ ى دةلَيَن نيَت ويَرك ئةو كؤمثيوتةرانةى لةيةك ضركة ساتدا لةيةك دةقةدا هةموو زانيارييةكان دةخويَننةوة لةسةرةتا لة ضوار كؤمثيوتةرو ثيَنج كؤمثيوتةرةوة دةستى ثىَ كرد دوايى ئيَستا دونياى تةنيوةتةوة تؤ ئيَستا ليَرةوة دةتوانى نامة بؤ ئةو بةرى دونيا بنيَرى لةوثةرِى دونيا نامة بؤ تؤ بيَت ليَرة توانى ووتاريَك بنيَرى بؤ ئةو ثةرِى دونيا لة ئةوثةرِى دونياشةوة ووتارةكة بنووسرىَ بيخويَنيةوة. دواى ئةوة كة بلَيَين سالَى 80 كة ناوى بوو بة ئةنتةرنيَت ئةوة هةر لة ئةمريكانةماوة ئةوة وولآتانى دونياى ثيَشكةوتووى وةكو ئةوروثاو سؤظيةتةكان و بلَيَين لةناوةرِاستى يا كؤتايى 80 كان 89 بةتايبةتى ئةنتةرنيَت رِؤلةكى طرينطى بينى زؤر بلآو بؤوة دةنطؤيةكى زؤر طرينطى ناوة بؤية لةويََوة سايتة ئةليكترؤنيةكان دةست ثىَ دةكا 89 ثىَ ى دةلَيَن مؤديَرنيَتى ئةنتةريَت دةست ثيَكى دروست كردنى ئةنتةرنيَتة بةس نةك بؤ شيَوةى موخابةرِات و عةسكةرى و بةكارهيَنيان دوو زلهيَزى دونياى وةكو سؤظيةت و ئةمريكا دذ بةيةك نةخيَر لة 89 بةدواوة لايةنى زانستى ترى وةرطرت زانستى رِؤذنامةوانى زانستةكانى تر ديارة ئيَستا مومكينة تةنيا زياتر زانستة رِؤذنامة وانيةكةمان وةرطرتووة زياتريش خؤى لة ووتارو ريثؤرتاذو ديمانةو هةظــ ثةيظين دةبينيَتةوة هةتا نةمانتوانيوة وةك ثيَويست ئيَمة ئةنتةرنيَت بةكار بينين دواي ئةوة لةسالَى 72 ئيميَل دروست بوو ئةو ئيميَلة ثةيوةندى دروست كرد لةبةينى نيَوان كةسيَك لةطةلَ كةسيَكى تر لةنيَوان وولآتيَك لةطةلَ وولآتيَكى تر دواي ئةوة كة ئيميَل دروست بوو ئةوة بةردةوام بوو هةروةكو ثيَشتريش ووتم 89 بةدةست ثيَكى مؤديَرنيَتى ئةنتةربيَت دادةنرىَ لةجيهان بةطشتى لةهةموو دونيا ئيَستا بلَيَين ئيَمة وةك كورد درةنطتر هةستمان بةوة كرد لةبةر ئةوة ئيَمة وولآتةكةمان داطير كراوبوو ئةوةى كراشة لة ئةوروثا كراوة يان لةدونياى دةرةوة كراوة لةمةنفا كراوة لةو سالآنةى دوايى لة 90 كان يان لة 95 بةدواوة بةتايبةتى حزبة سياسية كورديةكان ئةوانةى لةباشوور ئةوانةى رِؤذئاوا رِؤذهةلآت هةموو ثارضةكانى كةى كوردستان ئةوانة بيريان لةوة كردةوة كة ثيَويستيان بةوة هةية وؤث سايتيان هةبىَ سايتةكيان هةبىَ بؤ ثروثاطةندةى حزبايةتى خؤيان ثارتى ديموكراتى كوردستان لة 95 سايتةكى كردةوة بةناوى سايتى ثارتى ديموكراتى كوردستان دواى ئةوان يةكيَتى نيشتيمانى كرديانةوة ئةو دوو سايتة لةسةرةتا لاثةرِةيةكى رِؤذنامةيةكى برايةتى هةبوو ئةو كاتة خةبات نةبوو ئةوان كوردستانى نوىَ يان هةبوو لاثةرِةكيان دادةنوسى سكانةريان دةكرد ئةو لاثةرِة نةدةجولاوة نةتدةتوانى بيبةية سةرىَ بيبةينة خوارىَ لاثةرِةيةكت دةخويَندةوة ئةو ماوةيةكى زؤر ئةوها بةردةوام بوو لةبةر ئةوةى كةسى شارةزا لةو بوارةدا نةبوو لةناو كوردا ئةوا خةلَكى تةكنيك كارى دةويست نةبوو بؤ ئةوةى بتوانى كة بةو شيَوةى ئيَستا لةئاراداية ئةو سايتة هةر بةو شيَوةية برِوا بةرِيَوة ديارة ميَذووى طةشانةوةى يان ثيَشكةوتنى ئةنتةرنيَت لةدونياى سةردةم دا لة 89 وة دةست ثىَ دةكا ئيَمة لةناوةرِاستى 90 تةكان دةستمان ثىَ كرد لة 2000 بةدواوة ئيَمةش توانيمان هةنطاويَك بةرةو ثيَش برِؤين وةك كورد و لة هةموو بةشةكانى كوردستان لةناوةوةى كوردستانيش ديارة دةتوانم بلَيَم لة 2004 ،2005 بةدواوة ليَرة لة كوردستانيش هيَدى هيَدى سايتةكان ديارة ضةند سايتيَك دروست بووة بةلآم ئةو سايتانةى كة لةكوردستان دروست بووة زؤر كةموكورِيان هةبووة لةوانةية ئيَستا هةنديَك لةو سايتانة تؤزيَك بةرةو ثيَشترضوونيَك لةرِووى تةكنةلؤذياوة بةلآم بةو شيَوة نية كة هةنديَك سايت لةماوةيةكى زؤركةمدا ئةو ثيَشكةوتنةى زوو قؤزتةوة زوو وةرى طرد زوو خؤى بةدنيا ناساند، من دةمةوىَ باسى شتى تر بكةم لةمةسةلةى سايتدا دةق تيَكست سايت تيَكستى هيَنا ثىَ ى دةلَيَن دةقى دةرةوة ضؤن سايتةكانى ئةنتةرنيَت و ئةنتةرنيَت ضؤن توانى دةقى دةرةوة من دةقيَك لةمالَةوة دةنووسم ضؤن بيدةمة دةرةوة لةرِيَطاى ئيميلةكةم دةيدةمة دةرةوة ئيميلةكةشم دةيطةينىَ بةو سايتة وؤث سايتةكة وؤث سايتةكة بؤم بلآو دةكاتةوة، بةلآم ئةوةش لايةنة تةكنةلؤذيايةكةية كةوا دةكا من ئةو دةقةى كة دةينووسم رِؤذنامة نووسيَكى وةكو ئيَوةى بةرِيَزيش هةمان ئةو دةقةى من يا بة ئةوةى خؤتان دةينووسن دةيدةنة دنياى دةرةوة ثىَ ى دةلَيَن دةقى دةرةوة ئةوة طؤرِانكاريةكى نةوعى لةدنياى ئةنتةرنيَت دا دروست كرد كة دةق ضؤن بطاتة دةرةوة و ضؤن خؤى بخويَنيَتةوة ضؤن وةرطر خويَنةر بخويَنيتةوة ئةو كاتة ئةو دةقة كةتؤ دةينيَريية دةرةوة لةرِيَطاى ئيميَل و ئةنتةرنيَت دا بةرهةمةكة بةرهةمى تؤ نية بةرهةمةكة بةرهةمى خويَنةرة ئةو كاتةى خويَنةر تؤ دةخويَنيتةوة تؤ دةقةكةى تؤ دةخويَنيتةوة من دةمةوىَ بة كورتى قسة بكةم ضونكة ئةطةر زؤر لةسةر سايتةكان قسة بكةين لةسةر دنياى سةردةمدا قسة بكةين لايةنيَكى زؤر طرنط هةية لةدنياى ئةنتةرنيَت دا جياوازيةك هةية جياوازى لةبةينى رِؤذنامةى كاغةز كة ئةوةى لةسةر كاغةز ضاث دةكرىَ لة رِؤذنامةى ئةلكترؤنيدا ضية جياوازيةكة لة دووخالَ خؤى دةبينيتةوة رِؤذنامة بة ض شيَوةيةك كار دةكا رِؤذنامة لةسةرةوة بؤ خوارةوة كار دةكات سةرنووسةر بؤ بضووكترين كارمةندى رِؤذنامة برِيار لةسةرةوة دةردةضى لةخوارةوة ناتوانين ئةو برِيارة دةربكا، بةلآم لة ئةنتةرنيَت دا وانية ئةنتةرنيَت هيض سانسؤرةكى لةبةردةم دا نية كؤنترؤلَ ناكرىَ من ليَرة باسى ئةوة ناكةم بلَيَم ووتاريَك ووتارةكة ئةطةر خراثيش بىَ ئةو سايتة بلآوى دةكاتةوة نةخيَر بةلآم كؤنترؤلَ كردنى ووتار لةسةر رِؤذنامةى كاغةز لةسةرةوة بؤ خوارةوة بةلآم لة ئةنتةرنيَت لةخوارةوة بؤ سةرةوةية لةخوارةوة بؤ سةرةوة برِيارى ئةوة دةداتن كة ئةو بابةتة بلآوبكريَتةوة هةندىَ جاريش هةية ئةوة لةدونياى سةردةمدا ئةوروثى و ئةمريكيةكان بةو شيَوازة كار دةكا ئيَمة هةتا ئيَستاكة لةهةندىَ سايتدا من ناوى سايتيَك نابةم بةلآم لة هةنديَك سايتدا لةناوةوةى كوردستان و لةدةرةوةى كوردستانيش ديسان بةعةقلَيةتى سةرةوة بؤ خوارةوة ئيش دةكةن كيَشةكة ئةوةية خؤى بةعةكسةوة دةبواية بةعةقلَيةتى خوارةوة بؤ سةرةوة ئيش بكةن ئيَمة من وةك رِؤذنامة نووسةك لةوةتةى سىَ سالَة لة كوردستانم زؤرجار بةخؤم خؤم كؤنترؤلَ دةكةم كةنابىَ خؤم كؤنترؤلَ بكةم كة بزانم عةقلَيةتى ئيَرة واية دةبىَ خؤم كؤنترؤلَ كةم خؤم سانسؤر بؤ خؤم دروست كةم كة نابىَ دروستى بكةم ئةوروثيةكان ئةمريكيةكان رِووسيةكان وولآتى ثيَش كةوتووى دونيا ئةوان قةت خؤيان سانسور ناكةن قةت خؤيان كؤنترؤلَ ناكةن، بةو عةقلَيةت و بةو هزرةى هةيانة بةو شيَوة كار دةكةن بؤية ثيَش كةوتووشن. رِؤلَى ئةنتةرنيَت واية ثاس وؤرد ثاس وؤرد ماناي كليلى كردنةوة كليلى ضونة ناوةوة تؤ هةر ئينسانيَك كة بىَ بضيَتة ناو مالَثةرِيَك بىَ بستة ناو سايتيَكى ئةنتةرنيَت ثاس وؤردى خؤى هةية ئيميَليَكى هةية ثاس وؤرديَكى نةهيَنى خؤى هةية بةو ثاس وؤردة دخول دةكا دةضيَتة ناوةوة ئةوةش هةر لة 72 بلَيَين كة لة دةست ثيَكا ئيميَل دروست بوو ئةوة دروست بوو ئةوةش واى كرد عةلقة لةطةلَ عةلقة طرآ بدة تؤرِى مالَثةرةكان يان سايتة ئةنتةرنيَتةكان ضؤن ئيَمة بتوانين بضينة ناو ماتَثةرِيَكةوة ئةوان هةستان سىَ دانة خالَ نيشتيمان نيَت خالَ كؤم ئةتو بةو مالَثةرةوة نةك بةريكلام بؤ نيشتيمان نيَت ئةكةم كوردستان نيَتيش لةثيَشةوانةية سايتى ديكةش هةية سايتى باكوور هةية سايتى رِؤذئاواى كوردستان كؤمةلَة سايتى باشيان هةية بةو شيَوةية ئةوةش دخولة بؤ ضوونة ناوةوةى سايتةكان بؤ ئةوةى بتوانى تؤ سايتةكان بةئاسانى بخويَنيةوة ثىَ ى دةلَيَن تةونى جالَ جالَؤكة رِايةلَى جالَ جالَؤكةيى ثىَ ى دةلَيَنةوة هةموو دونياى ثيَكةوة طرىَ داوة ئةمة لايةكى ترى زؤر طرينطى ئةنتةرنيَت ئةوةية كة تؤ بتةوىَ ووشةيةك ناويَك ئةدريَرسيَك ووتارةكى زؤر طرنط ديراسةيةكى طرنطى زانستى لة هةموو بوارةكانى زانستيدا لة ئةنتةرنيَت بدؤزيةوة طؤطلَيان دروست كرد ثىَ ى دةلَيَن طؤطلَة هةمووتان دةزانن لةرِيَطاى طؤطلَةوة كة تؤناوةكةى لىَ جياكةيةوة ئةو ناوة داخلى ئةنتةرنيَت كرابيَت بة ئاسانى دةيدؤزيةوة من ئةو رِؤذة لةووتاريَكى خؤم دةطةرِان ليَم بزر بوو لة طؤطلَةوة ووتارةكةى خؤم دؤزيةوة ئةوةش رِؤلَةكى طرنطى بينى لةثيَشكةوتنى تةكنةلؤذياى ئةنتةرنيَتدا. ئةنتةرنيَت رِؤلةكى طرنطى لة ئةرشيف كردن هةية تؤ ئيَستا ئةطةر 2000 سةيرى ئةنتةرنيَت بكةى لةدونياى سةردةمدا 25000 سايتى ئةنتةرنيَت هةبووة تا سالَى 2000 لة 80 وة تا 2000 لة 69 وة تا 80 ئةو سايتة كة زياتر سايتيَكى سياسي بووة بؤ مةرامى سياسى بؤ مةخسةدى سياسى وولآتة زلهيَزةكان ئةمريكا و سؤظيةت بةرامبةر يةك بةكاريان هيَناوة بةلآم دواتر لةرِووى زانستى رِؤذنامةوانى زانستى دةرمانسازى زانستى ميَذووى جوطرافى تا دوا لة 80 بةدواوة بلَىَ تا سالَى 2000 سةير دةكةى 25000 سايت هةبووة لة 25000 سايتةكة ئةرشيف كردبى دوومليات رِووثةرى ئةرشيف كردووة دوومليارت لاثةرِة 25000 سايت دوومليارت لاثةرِةى ئةرشيف كردووة. بةلآم ثيَنج مليؤن سايت لةسةرتا سةرى جيهان داية ئةطةر 25000 سايتى ئةنتةرنيَت دوو مليارت لاثةرِةى خةزن كردبىَ ئةرشيف كردبىَ ئةى دةبىَ ئةو ثيَنج مليؤن سايتةى ئيَستا ضةند لاثةرِةى خةزن كردووة بةداخةوة من زؤر لة طؤطلة ضةند رِؤذة خةريكم طةرِام لةرِيَ ى ئةنتةرنيَتةوة نةمتوانى ئةو زانيارة بةدةست بيَنم كة ئةو ثيَج مليؤن سايتة ضةند لاثةرِة ضةند مليار يان ضةند هةزاران ملياردى ئةرشيف كردووة بةداخةوة نةمتوانى ئةوة بةدةست بيَنم كة طةرِامةوة سويد لة ئةرشيفةكانى سويد هةولَدةم بةدوايدا دةطةرِيَم دةياندؤزمةوة هةولَدةدةم ئةو كاتى بة ووتار لةسةريان بنووسم. ئةنتةرنيَت رِؤلةكى زؤر طرنطى هةية لةبازرطانيدا لة دنياى سةردةمدا زؤر شتى ئاسان كردؤتةوة ئيَستا لةبازارةكى سويد وةرطرة لة ثؤستى سويد لةبانقةكى سويد لة رِووسيا لة ئةمريكا لةو توركيايةى كة ئيَمة دراوسيَمانة سةير دةكةى تؤ ثيَويستيت بةوة نية بضى من بؤ نموونة باسى خؤم دةكةم بضم كرِىَ ى خانووةكةم لة ثؤست يان بانق سرِة بطرم كرىَ ى خانووةكةم بدةم من لة مالَةوة كؤدى خؤم ليَدةدةم بة ئةنتةرنيَت ثارةكة دةنيَرم بؤ سةر حيسابى ئةو كؤمثانيايةى يان ئةو شةريكةى من كة شوقةكةم لىَ طرتووة. ئةنتةرنيَت شتةكانى ئاسان كردؤتةوة واى كردووة كة كات بةفيرِؤ نةدةى ويَنةطرة جيهانيةكان فؤتؤطرافةكان لةرِووى بازرطانيةوة لةرِووى ئةنتةرنيَتةوة ثيَشةنطاى خؤيان دةكةنةوة وة هةم بازرطانى بةتابلؤكانى خؤيان بةويَنة طرنطةكانى خؤيان دةكةن هةر لةرِيَ ى ئةنتةرنيَـةوة ئةو بازرطانيةى خؤيان بةردةوام دةكةن و تابلؤيةكان دةفرؤشن فؤتؤطرافةكانى خؤيان دةفرؤشن كتيَب دةفرؤشن ثيَشةنطاى كتيَب دةكريَتةوة ئةوةش رِؤلةكى طرينطى ئةنتةرنيَتة كة ئةمرِؤ لة دونياى بازارطانيدا دةورى هةية ئةنتةرنيَت و رِاديؤ ثيَشتر بيرمة كة دةنطى كوردستان هةبوو يةكة لة رِاديؤية هةرة كؤنةكانى شؤرِشى ئةيلول واتا بةردةوامة ئيَمة كة لة ئةوروثا دةذياين خواخوامان بوو هةوالَةكى كوردستانمان بؤ بىَ بةلآم ثيَمان نةدةطةيشت بةلآم دنياى ئةنتةرنيَت ئةوةى ئاسان كرد بؤمان تؤ ئيَستا لةو ثةرِى دونيا بيت لةرِيَطاى ئةنتةرنيَت دةتوانى طوىَ لةدةنطى كوردستان طةلى كوردستان هةموو ئةو سايتانةى تر ئةو رِؤلَة ببينى بؤ تةلةفزيؤنيش هةر واية، بةواتايةكى تر ئةنتةرنيَت جوطرافياى نةهيَشت سنوورةكانى هةموو بةزاند هيض شتيَك نةماوةتةوة لةبةردةمى ئةنتةرنيَت تؤ ئيَستاكة بؤ دةلَيَن دنياى ئةنتةرنيَت هةموو ئةو وولآتانةى كرد بة طونديَكى بضووك ئيَمة هةموومان لةناو ئةو طوندة بضووكةداين كة ئيَستاكة ئةنتةرنيَت بؤمةى دروست كردووة خؤش بةختانة ئيَمةى كورديش مالَيَكمان هةية لةو طوندة بضووكةدا. من لة كؤتايى هةر سةرةتاش ئاماذةم ثيَدا كة ئةنتةرنيَت لةسايتة كورديةكان لة 95 وة بةشيَوةيةكى زؤر كلاسيكيانة هاتنة ثيَشةوة بةلآم لة كؤتايى 90 كان يان لةسةرةتايى 2000 وة ئةنتةرنيَت هيَدى هيَدى ثةرةى بةخؤيداو ئيَستا خؤش بةختانة كؤمةلَةك سايتى طرنطى هةية بة كرمانجى بة سؤرِانى بةزمانى ديكة لةسةر كورد ئةو سايتانةش من ثيَم واية رِؤلَى باش دةبينن كورديان باش ناساندووة دؤزى رِةواى طةلى كورديان بة دنيا ناساندووة سبةينىَ تؤث بارانيَك لة طونديَكى كوردستان لةوولآتيَكى دراوسيَت دةكريَت و بةضركة ساتيَك هةموو كورد لةهةموو جيهاندا دةزانى. ئةوة ئةنتةرنيَـت ثيَم واية ضةند قسةى لةسةر بكةم تةواو نابىَ حةز دةكةم ئةليَرةدا مةجال بةجىَ بيَلَم بؤ ثرسيارةكانتان لةميانةى ثرسيارةكان هةولَدةم وةلآمى ئيزافةى زياتر بخةمة سةر رِؤلَى ئةنتةرنيَت و دةورى ئةنتةرنيَت و كورديش لةم ناوةندةدا لة رِووى سياسي و مةعرفى و كةلتووريدا ض دةوريَكى هةية لةدنياى ئةنتةرنيَت دا.
بةختيار سةعيد :-
من دةمةوىَ ليَرة ئاماذة بةوة بكةم طوزةر بةوة بكةم ئةو خزمةت طوزاريية طرينط و بابةتيانةى كةوا لةنيَو ئةنتةرنيَت وة رِؤذنامة رِووثيَوانةكان وة مالَثةرِةكان بةسايتةكان ناسراون لة كوردستانا ضةندة سوودى لىَ وةرطيراوة ئوميَد ئةكةم من سةرةتا كة تووشى هةلَة نةبم ووشةى موتلةق بةكار ناهيَنم ووشةى نسبى بةكار دةهيَنم بةلآم نسبةتةكى زؤر زةقى زؤر لاواز وة كة توانيومانة سوودى لىَ وةربطرين بيَطومان ئيَمة دةتوانم بلَيَم من بةداخةوة كة دةلَيَم يةكةم جار من مالَثةرِةكانم كردةوة لةتةمةنى خؤم لة ئاوارةييا تةمةنةكانم بةجنيَو كردةوة ئةو كاتانة شاعيريَك هةبوو جنيَوى بة هةموو كوردو كوردستان و سةركردةكانا ئةدا من ئةو كاتانة سايتةكانم ئةناسى رِؤذيَكيان بةرثرسى لقمان هةموو جنيَوةكانى ئةو شاعيرةى هيَنا ضاثى كردوو داى بةدةست هةموومانةوة ووتى بيخويَننةوة ئةوة لة ئةنتةرنيَت نووسراوة من ئةو كاتانة ئاشنا بوو بة ئةنتةرنيَت كارمان لةسةر نةدةكرد بةلآم ئاشنا بووم كة دةتوانم بةسكانةرو دوايى تايث بكريَت و كؤثى بكريَت و بماندةنىَ شعرةكانمان دةخويَندةوة كةوا ضؤن جنيَو بةخةلَك دةدريَت لة ئةوروثا دةتوانم بلَيَم بابةتيَكى زانستى ئةكاديمى زانستى نةبوو تا وةكو خؤمى ثىَ طؤش كةم زؤر بةداخةوة بةو جنيَوة ئيَمةيان طةياندة ئةو رِؤذة هةلَبةتة دةتوانم بلَيَم لةبوارى ئةنتةرنيَت يةكةم كةس دةتوانم لة كؤمةلَطايةك سوودى لىَ وةرطرم قوتابيانى زانكؤ و دانيشطاو ثةيمانطاكان بؤية من ثيَم واية دةبوو زانكؤ وة ثةيمانطاكان لة ئاستيَكى ثيَويستا سووديان لةو خزمةت طوزاريية هةرة طرينطة جيهانى وةربطرتاية كة ثيَم واية كةم بةش هةبىَ لة زانكؤكانى كوردستان و لة كؤليذةكان لة ثةيمانطاكان بةشى ئةنتةرنيَتان هةبيَت وة دةتوانم بلَيَم ئةمة تةتةوقى كردووة بؤ وةزارةتى ثةروةردة ئةوانيش بةشيان هةية بةناوى ئةنتةرنيَت و كؤمثيوتةريان هةية بةس ئةمة ثرسيارة ليَرة هةيانة بةلآم ضةند سووديان لىَ وةرطرتووة بة ثىَ ى ئاستى زانستى و مةعريفى قوتابيان و مامؤستايانى زانكؤ لة وولآتى مندا دةتوانم ئيَستا ضةكيَكى زؤر لاوازة كة دةتوانم بلَيَم ئةنتةرنيَت بة طةورةترين سةرضاوة زانستى دادةنريَت كة هةموو كةسيَك دةتوانيَت بة ئاسانترين لة كةمترين وةختدا ئةو مةعلوماتة طرينطة بةدةست بيَنىَ . ئةمةيان لةبوارى زانكؤ وة لةبوارى ثةروةردةى ئايا لةبوارى رِؤشنبيرى زاتةكانى نيَو رِؤشةنبيرانى ضةندة سووديان لىَ وةرطرتوة كةمتر سوودمان لىَ وةرطرتوة وة ئةو سوودةش ليَمان وةرطرتوة بةداخةوة بةسلبى ليَمان وةرطرتوة تاكة تاكة هةمانة بةرِاستى توانيويةتى ئاستى رِؤشنبيرى وشيارى خؤى ثىَ ثتةو بكا ثىَ بةرزكاتةوة طةشةى ثىَ بكا نةشونماى بكا بالآى ثىَ بكات بةلآم بةداخةوة ئةمة نةبووة بازنةيةك هةموومان بطريَتةوة زؤر بةداخةوة هةميشة زؤرمان وةكو كؤرِةك و ساناو ئاسيا لة دةرةوةى بازنةكةين. لايةنيَكى تر لايةنى كؤمةلآيةتية كة دةكرا لةبوارى كؤمةلآيةتيشا ئيَمة سوودمان لىَ وةربطرتاية وةلايةنى كؤمةلآيةتيش دةتوانم بلَيَم لةو بوارةشدا ئيَمة بةداخةوة بىَ بةشين هةر ضؤن ئةمرِؤ لة طةورةترين خزمةت طوزاريدا لة ئاستى كوردستان كة ثىَ ى دةلَيَن مؤبايل لةوةيا ئيَمة بىَ بةشين لةخزمةت طوزاريا هةرة طرينطةكةى بىَ بةشين تةنها ثةيوةندييةك دةكةين لةداوى ضؤنى ضاكى شتيَكى تر دةست ثىَ دةكا كة تةنفيز دةكريَت و خزمةتى ئينسانةكانة وة ئةوةش دةلائيل بوو وةك نموونة لةبوارى هونةر سازى لةبوارى هونةرا بةرِاستى هونةر لةوولآتى منا دةتوانم بلَيَم حكومةتى هةريَمى كوردستان طرينطى ثيَداوة بةس ئةوةى حكومةت طرينطى ثيَداوة لةرِووى مادديى و مةعنةوييةوةية بةلآم لةرِووى مةعرفى زانست و زانيارةكةوة نية حكومةت هيض طرينطى بةوة نادا ئةوة ئيشى حكومةتيش نية ئيشى من و خؤيةتى. بةلآم بةداخةوة ئةمة وةك ثيَويست نةكرابيَت لةوانةية زؤربةى زؤرى هونةرمةندان نةزانن كليك ضية ماوسةكة نازانىَ مانايى ضية بةداخةوة نةيانتوانى خؤيانى ثىَ ثةروةردة بكةن ئةمةش عةيبيَكة كةناضن بةدايا عةيب نية كة نايزانىَ منيش نازانم مةرج نية لةوانةية هةر وابزانم بابةتىَ تايث كةم بينيَرم لةوةيا زياتر نةزانم باسى ئيَستا نةوةكانى ئيَستا وردة وردة دةبىَ ئيَمة هةولَيان بؤ بدةين مةجاليان ثىَ بدةين. لةبوارى كاطريَرِى زؤر جار ئيَمة قسة لةسةر كارطيَرِى وولآت دةكةين كارطيَرِى وولآتمان بةداخةوة دةكرا سوودى لىَ وةر بطيريَتئيَمةش لةبوارى كارطيَرِى نةمانتوانى سوودى لىَ وةرطرين من لةبيرمة جةنابى كاك مةسعود سةرؤكى كوردستان لةثةرلةمانى كوردستان لة ووتاريَكدا ئاراستةى سةرؤكايةتى ئةنجومةنى وةزيران و ثةرلةمان كرد ووتى شةرم نية عةيب نية ئةم دوو ووشةيم ضاك لةبيرة من سىَ ووشةى كاك مةسعود هةية قةت لةبيرم ناضيَت شةرم نيةو عةيب نية ئةطةر ئيَمة لة بابوورى نازانين با ثةنا بةرين بؤ خةلَكى ئةوروثا كةسانى ثسثؤرو شارةزا بينين وة ثيَم واية دوايى ئةوة هةولَيان هيَنا يةك دوانيَكيان هيَنا بةثةلة بؤ ئةوةى نةبيَتة سانسؤر بةسةريانةوة هةر زوو ثارةى ئوتيَلى ضوارضراو ئةو كاتةيان لىَ برِى بؤ ئةوةى كة رِاكة لةم وولآتة دةريان كةن بؤ ئةوةى ضونكة ثسثؤر بوون رِيَيان لةطةندةلَى دةطرد مةجاليان نةدان زوو هةر لة حوكمةتا هةر ئاوديويان كردن. هةر ضؤن كؤمةلَة كةسانيَك ثسثؤرو شارةزا ديَتةوة ليَرة ئاوديوى دةكةن ليَرة ناييَلَن مةجالى ثىَ نادةن لةبةر ئةوةى نابيَت كةسانى ثسثؤر وة ئيَستةش بةتةةحةداوة ئةلَيَم جطة لة دادوةرو بةرِيَزةكا وة ثاريَزةرةكان و ثزيشك و كؤمةلَيَك بوار هةية جىَ ى ثيَطةيةكى خؤيانةوة خويَندويانة باقيةكةى تريان دةتوانم بلَيَم شةريعةى تةواو كردووة بةرِيَوةبةرى بانقة زةراعةى تةواوكردووة بةرِيَوةبةرى طشتى رِؤشنبيرى هونةرة ئةمةية كارةسات ليَرةوةية دةتوانريَتلةرِووى ئةنتةرنيَتةوة بتوانين مةعالةجةى وةزعى خؤمان بكةين وة ثيا ئةضينةوة ئةطةر ناوةرِؤكى باسةكةم هةلَة نةبيَت ناوى باسةكةم و ناوةرِؤكى باسةكة يةك بطريَتةوة ليَرةيا يةك دةطريَتةوة ئايا لةبوارى سياسي ئةنتةرنيَت ضؤن بةكار هات لةوولآتى من بيَطومان دةتوانم بلَيَم من دةمةوىَ بلَيَم لةبوارى سياسى ئيَمة ضةندة توانيمان سوود لة ئةنتةرنيَت وةرطرين ئةم خزمةت طوزارية رِؤذنامةيةك نية لة دوو كؤلآنى هةوليَر دةرضيَت وة تةنها خةلَكى سليَمانى و دهؤك بيبينىَ ئةوةى من بلآوى ئةكةمةوة تةواوى ئينسانةكانى سةر زةمين دةيبينن، وة ئةوةى بيةوىَ ببينيَت كليكيَك لةسةر سايتى كوردستان نيَت دةكات فؤرنويس ئةكات ئؤن لاين ئةكات دةضيَت ئةو بابةتةى مةتلةبة دةيبينيَت بةلآم لةويَيا ضى دةبينيَت ئةمة طرينطة لةويَيا بابةتيَك ئةبينيَت جنيَوة تةشيرة خزمةت بةرِووى سياسى ناكات من ئةمرِؤ برِيارمدا باشترين نووسةرو لةو مالَثةرِةى ئيَمة دةنووسيَت لة ئةوروثاية طةورةترين خةلآتى بؤ ديارى كةين بؤ بنيَرين تا ئيَستا بةبةردةوام لةماوةى سىَ مانط وبيست رِؤذ تةمةنى مالَثةرى نيشتيمان نيَت بابةتى سياسى رِؤشنبيرى نةتةوةيمان بؤ ئةنيَرن. وشيارى مةلا عةبدولرةحمان ثىَ ئةلَيَن بةرِاستى طةورةترين خزمةتى بة ئيَمة كرد كة وابىَ من دةلَيَم كة من ئةو نووسةرانةى كة لةمالَثةرِةكان دةنووسن بةبابةتيَكى واقيعانة لة ئاستى نةتةوةى سياسي وولآتةكةدا بىَ خزمةت بكات ديَمة سةر ئةوةش ئايا خؤشم هةر وام خؤشم لةدةرةوةى نةتةوةييةكةم ئةوةش ثرسيارة ئةمة بةشيَك بوو كة ويستم باسى كةم بةلَىَ لة ئاستى سياسيا نةمانتوانيوة خزمةت طوزاريية مةعالمة زانستية ئةكاديمية تةكنةلؤذيا بةكار بيَنين نةمانتوانى بةلآم عةرزم كردن لةسةرةتاوة ووتم با ووشةى موتلةق بةكار نةهيَنين بةنسبةت تؤ بةكارت هيَنا من بةكارم نةهيَناوة بةلآم رِيَذةيةك وةرطرين بةكارمان نةهيَنا وةك ثيَويست ئةمةش هؤكارى هةية ئةم هؤكارانة دةبىَ قسةى لةسةر كةين كة ئيَمة سةيرى كةنالَةكانى رِاطةياندنة لةوولآتى منا ثةروةردةى كةنالَى رِاطةياندن لةدواى رِاثةرينةوة باس ئةكةم ثيَش رِاثةرين بؤ ناو زبلَدان لة دوايى رِاثةرِينةوة دةتوانين ئاماذةيةكى رِوونى ثىَ بدةين كة دةطةرِيَتةوة بؤ ناو مندالآنى حيزب دةطةرِيَتةوة ئةوة ثةروةردة بؤين لةناو رِاطةياندنةكانى ثارتى و يةكيَتىو سؤسياليست و بزووتنةوةو هةتا دوايى بة عيلمانى و بة ئيسلامى بة نةتةوةى رِاست و ضةث لةوىَ ثةروةردة بووين، بةشيَكى كةى ثةيوةندى بة ثةروةردةكردنى ناو حيزبةكةية بةشيَكيان ثةيوةندى بة تواناى زانةكانةوة هةية هةر ضؤن مامؤستايةك دوو دكتؤرا بيَت لة يةك بوارا يةكيان زؤر باش قوتابيةكة تيَدةطةييَنيَت زياتر ضؤتة ناو بابةتةكانةوة يةكيان يةك سةر ثىَ ى ئةلَيَن دوايى مةلزةمة بكرِة سةيرى ئةم دوو بةراوردة جياوازة كة ئيَمة ليَرة لةدواى كةنالَةكانى ئيَستا رِؤذنامةكان وة طؤظار هةية رِاديؤ تةلةفزيؤنةكان بة ئاستيَكى زؤر زؤر كراوةتةوة من ئوميَدم ثىَ ى هةية كار زؤر بيَت خراث نية هةولَى لة زؤرةكان كةمةكان هةلَبذيَرين ئيش كردنى دةويَت ضونكة لةبيرمان نةضيَت لةبوارى رِاطةياندندا كةممان هةية ئةكاديمى بن لةوولآتى ئيَمةيا نيمانة بةخؤشمةوة من ئةوة نةبووم لةوانةية معاليمى من كاريَكى تر بىَ كايةيةكى من كايةيةكى تر بىَ ثةرِيومةتة ئيَرة، بةلآم ئةزموونة ثانزة بيست سالَ واى لىَ كردووم بةردةوام بم تياية، وةكو رِؤذنامة بلاوى كةينةوة ئةو بابةتانةى كة حةساسن دةتوانين رِؤذانة كاسيَتى ئةوة بكةين ئةو بابةتة ئةمرِؤ تةلةفؤن كراوة جةنابى قايم قام دياربوو ملاحةزةيةكى هةبوو ئاوارةى موتة فةريقة ناوى نةماوةو ئاوارة نيةو خؤيان هاتون بؤ ئيَرة ئةوةتا ئيَستا بةخويَنةوارو نةخويَنةوارةوة لة هةموو شويَنيَكةوة ثةيتا ثةيتا ئةوة دةكةن دةلَيَن كاك بةختيار بةناوى ئيَمة بنووسى ئةوة نةهةناسةى خةلَك كيَشةو طرفتى خةلَك هةية خةلَك ثةنا ئةبات بؤ ئةنتةرنيَت ئيَستا ئةنتةرنيَت هةموو شتيَك بلآو ئةكةنةوة فةننى ئةنتةرنيَت بةهةموو كةسيَك نالَيَين ئيَستا ضى بلاو ئةبيَتةوة ضؤن بلآو ئةبيَتةوة بةلآم لةبيرتان نةضيَت زؤر ثيَويستة حكومةتى هةريَمى كوردستان ضؤن بةدوادا ضونيَك دةكات بؤ ئةو رِؤذ نامةو طؤظارة زؤرانةى كة بلآو دةبيَتةوة دةتوانم ئيش كا بؤ مالَثةرِةكان من ليَرةوة رِاى دةطةييَنم وةكو سةرنووسةرى ئةو رِؤذنامةى ئيَمة دةرى ئةكةين ئةلكترونية ئامادةين ثابةندى ياساش بين وة ثابةنديش بين بةلآم بةمةرجيَك شروتمان هةية بيَين بةدواى كيَشةو طرفتى خةلَكا بضن وةك ئيتر ئيَمة بؤمان نية بةقةردة هيضمان بؤ نية ئيَمة ئامادةين بابةتى رِؤشنبيرى سياسي من هةفتةى ثيَشوو رِؤذنامة نووسيَكى ئةمريكيم بينى ليَرة ووتى رِؤذن زؤربةى رِؤذنامةكان كة دةخويَنمةوة رِةخنةية لة دةسةلآت لة حكومةت لة دامودةزطاكان بؤ نانووسن لةسةر كيَشةكةى خؤتان ووتم ئيَوة ضةندة حيسابتان بؤ كيَشةى خؤمان كرد، بةرثرسانيش ئةوةندى ديكةش حيسابيان بؤ كيَشةكان كردووة ضونكة ئيَمة كيَشةمان هةية ثيَنج شةش نةوعة كيَشةمان هةية كيَشةمان هةية لةدةرةوةى هةريَمى كوردستان كيَشةمان هةية لةناو هةريَمى كوردستان بةشيَكى ثةيوةندى بةمةوزوعى طةندةلَى هةية كة خةلَكى رِووخاندووة نايشارمةوة زؤر بةجدى دةلَيَم ئةطةر رِؤذى بيست ئيميَلَم بؤ هاتبىَ بؤ مالَثةرِةكةمان هةذدةى لةسةر طةندةلَى ية وة بةبةلَطةش ئةمةيان تاكةى ئةرِوات كةوابىَ مالَثةرِةكان جيَطةى خؤى كردؤتةوة ضؤن لايةنى سلبيةكةى زؤرة لايةنى ئيجابى هةية عةرزم كردن بةنسبى زؤركةمةوة زؤر بةداخةوة ئيَمة نةمانتوانى بةخؤشمان نةمانتوانى سوودى لىَ وةرطرين وة من ئوميَد دةكةم لة هةناسةى قسةكانم تيَطةيشتبن كة دةلَيَين مالَثةرِةكان نةيانتوانى لة ئاستى سياسي دؤزى رِاى طةلةكةماندا بةشداربن وة لة ئةسناى ثرسيارةكانى ئيَوة ض شتيَكتان ويست من بة رِاشكاوى بىَ ثةردة هةموو شتيَكتان ئةخةمة عةرز بؤ ئةوةى كةبزانن بةتأكيد ئةو قؤناغة قؤناغيَكى حةساسة ئةطةر تا دويَنىَ جةبهةى توركمانى ليَمان حاسىَ بوو ئةمرِؤ تارق هاشمى ليَمان حاسىَ بووة ئةمرِؤ كةركوك خةلَتانى خويَن دةكرىَ تا ئةطاتة شةنطار ناوضةكانى تريش لةخةتةرايا وة وةزعى ميللةتى كورد ئةطةر ئةوةندة خراث نةبيَت وةزعيشمان ئةطةر ئيَمة ئةوةندة ثيَويستيمان بةحيوار نةبيَت تةسةور ناكةم جةنابى سةرؤكى هةريَم ليَرة بضيَت لةناو كايةنيَك ئاطردا دانيشيَت تاوةكو ضاوةرِيَكا دووكةسى تر رِازى كات وة ئوميَد دةكةم لة قسةكانم حالَى بن.
Ali_K_Samik
|